آبیاری موضعی

image

آبیاری موضعی عبارتست از پخش آهسته آب بر سطح یا زیر خاک به صورت قطرات مجزا، پیوسته، جریان باریک یا اسپری ریز از طریق قطره چکان نهایی که در طول خط انتقال آب قرار دارند. 

سیستم آبیاری موضعی معمولاً جهت آبیاری درختان ، بوته‌ها، درختچه‌های انگور، باغ‌ها، و... بکار گرفته می‌شود. معمولاً تمام سیستم ها اجزای اصلی ذیل را دارند:

- ایستگاه پمپاژ و کنترل مرکزی 

- خطوط آب رسان اصلی

- خطوط آب رسان فرعی 

- لوله‌های لترال یا آبده 

- قطره چکان

 

1- آبیاری قطره ای

روش قطره ای یک سیستم آبیاری تحت فشار است لذا در وهله نخست باید یک پمپ آب را از منبع دریافت و آن را با فشار لازم وارد سیستم لوله های آبیاری قطره ای نماید. در بعضی شرایط ممکن است آب از منبع اصلی تا مزرعه با لوله هدایت شود و اختلاف ارتفاع، انرژی لازم برای فشار آب را تأمین کند. در این وضعیت نیازی به پمپ نخواهد بود. اما در اکثر سیستم های معمول آبیاری قطره ای وجود پمپ برای تأمین فشار الزامی است.

آب با فشاری که توسط پمپ تأمین می شود وارد یک لوله اصلی شده و این لوله تا ابتدای هر قطعه آبیاری ادامه پیدا می کند. هر قطعه از آبیاری به تعدادی زیر قطعه تقسیم می شود که آب موردنیاز آنها از یک لوله نیمه اصلی که به آن مانیفلد نیز گفته می شود تأمین می گردد. لوله نیمه اصلی که طول آن مساوی عرض قطعه زیر واحد آبیاری می باشد از لوله اصلی منشعب می گردد. بدین ترتیب که لوله اصلی در مسیر خود تعدادی لوله نیمه اصلی را که از آن منشعب می شوند تغذیه می کند. از لوله نیمه اصلی بسته به فاصله ردیف های گیاهی تعدادی لوله های فرعی یا لترال منشعب می شود که طول هر یک از این لوله ها متناسب  با ابعاد زیر واحد آبیاری یا طول ردیف ها می باشد. لوله اصلی و نیمه اصلی می تواند از جنس فولاد، سیمان آزبست، پی وی سی و یاپلی اتیلن باشد اما لوله های فرعی معمولاً از جنس پلاستیک پلی اتیلن انتخاب می شوند.لوله های فرعی که از کنار ردیف های گیاهی عبور می کنند مجهز به قطره چکان یا خروجیهایی می باشند که جریان آب توسط آنها با فشار بسیار کم به خارج گسیل شده و بر روی زمین پخش می شود. یکی از وظایف اصلی قطره چکان کاهش فشار آب در هنگام خروج از آن است. آبدهی قطره چکان‌های مورد استفاده در این سیستم از 2 لیتر در ساعت تا حدود 24 لیتر در ساعت متغیر می‌باشد و در شرایط معمولی از قطره چکان‌های 4 لیتر در ساعت استفاده می‌گردد. 

 

2- آبیاری قطره ای- نواری (تیپ)

مشابه روش آبیاری قطره ای، در این روش نیز جهت تأمین فشار کارکرد نوار در ابتدای سیستم، تأسیساتی برای ایجاد فشار لازم است. فشار کارکرد سیستم قطره ای- نواری کم (در حدود یک بار) می باشد. لذا پمپ هایی با آبدهی و قدرت کم نیاز دارد. جهت جلوگیری از گرفتگی قطره چکان ها (خروجی نوارها)، آب مورد استفاده بایستی تا حد امکان تصفیه شده و ذرات معلق آن گرفته شود. اجرای لوله های اصلی و نیمه اصلی و مانیفولد ها در این سیستم مشابه سایر روش های آبیاری قطره ای می باشد. لوله های تیپ  از نوعی پلیمر خاص که ضخامت آنها از 100 تا 400 میکرون می باشد و در قطرهای 16 و 20 میلیمتر ساخته می شوند. لوله ها در واقع نوارهایی پلاستیکی به عرض 50 تا 60 متر می باشند که پس از تا خوردن از طرف بیرونی تحت پرس قرار گرفته و به لوله تبدیل می شوند. محل پرس به گونه ای طراحی گردیده  که همانند لوله های ماکارونی در آبیاری قطره ای عمل کرده و مسیر طولانی از لوله های مارپیچ با قطر بسیار کم که از یک طرف به مجرای اصلی و از طرف دیگر به بیرون ارتباط دارد به وجود می آورند، محل خروجی لوله های آب چکان بر حسب نیاز می تواند در فواصل 10،20 و 30 سانتیمتر یا بیشتر قرار گیرد. آب پس از عبور از شیارهای مارپیچ و افت فشار آن، به صورت قطره و آزاد از این منافذ خارج شده و در پای گیاه توزیع می گردد.. نوارها انعطاف پذیری بسیار بالایی دارد و به راحتی جمع شده و قرقره می شوند. از این لوله ها برای آبیاری های موقت و یا مثلا زمین های اجاره ای برای یک یا دوفصل استفاده می شود چون این لوله ها تقریبا یکبار مصرف هستند و بعد از استفاده دور انداخته می شوند.این سیستم معمولا جهت کشت های ردیفی مورد استفاده قرار می گیرد.